Op 16 oktober 2018 werd in Brussel de ‘tripartiete sociale top’ georganiseerd, een bijeenkomst tussen vertegenwoordigers van de EU en van werkgevers- en werknemersorganisaties in Europa. Deze was gericht op het versterken van het concurrentievermogen, het scheppen van duurzame banen en sociale rechtvaardigheid in de EU. De deelnemers bespraken onder andere het potentieel van de digitale revolutie voor de arbeidsmarkten en de economie en de uitrol van de Europese pijler van sociale rechten.

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, Sebastian Kurz, bondskanselier van Oostenrijk, Pierre Gattaz, voorzitter van BusinessEurope, en Luca Visentini, secretaris-generaal van het Europees Verbond van Vakverenigingen hebben na afloop van de tripartiete sociale top een gezamenlijke verklaring afgegeven.

De Europese pijler van sociale rechten

De Europese pijler van sociale rechten omvat twintig essentiële beginselen en rechten die moeten bijdragen tot eerlijke en goed werkende arbeidsmarkten en socialezekerheidsstelsels. Ze is bedoeld om de koers uit te zetten richting betere arbeids- en levensomstandigheden in de gehele EU.

De Europese Commissie heeft actie ondernomen om de pijler met concrete initiatieven op te volgen. Dit zijn onder andere de oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit, een voorstel voor transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden, de herziening van de regels voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten, de bescherming van werknemers tegen chemische stoffen die kanker veroorzaken en de toegang tot de sociale bescherming.

Richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden

In dit voorstel voor een richtlijn voor meer transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in de hele Europese Unie stelt de Commissie voor om de bestaande verplichtingen om elke werknemer in kennis te stellen van zijn of haar arbeidsvoorwaarden aan te vullen en te moderniseren. Meer specifiek draagt de richtlijn bij tot de uitvoering van veilige en flexibele werkgelegenheidsinformatie over arbeidsvoorwaarden en bescherming bij ontslag.

Daarnaast wordt voorgesteld nieuwe minimumnormen te introduceren om te garanderen dat alle werknemers, ook die met atypische contracten, duidelijkere en beter voorspelbare arbeidsvoorwaarden krijgen. De Commissie verwacht dat het voorstel twee à drie miljoen méér werknemers met een atypisch contract bescherming zal bieden dan de huidige wetgeving.

Herziening regels coördinatie sociale zekerheidsstelsels lidstaten

Doel van de herziening van de ‘socialezekerheidsverordeningen’ is het moderniseren van de huidige regels. Ze worden aangepast aan ontwikkelingen binnen de nationale socialezekerheidsstelsels, en ze worden duidelijker, eerlijker en gemakkelijker te handhaven. Zo kunnen de mensen zich binnen de EU nog eenvoudiger verplaatsen. Vijf onderwerpen staan centraal in het voorstel voor een wijzigingsverordening. Het zijn werkloosheidsuitkeringen, prestaties bij langdurige zorg, toegang tot sociale uitkeringen voor economisch niet-actieve personen, gezinsbijslagen en toepasselijke wetgeving voor gedetacheerde werknemers en personen die in twee of meer lidstaten werken.

Het verordeningsvoorstel speelt in op de gevolgen van de vergrijzing en het groeiende belang van prestaties bij langdurige zorg in de socialezekerheidsstelsels. Ten behoeve van de rechtszekerheid worden de regels voor het coördineren van deze prestaties verduidelijkt. Een stabiele regeling voor de coördinatie van prestaties bij langdurige zorg vergemakkelijkt de mobiliteit van personen die langdurige zorg nodig hebben en van de personen die hen verzorgen.

Bescherming werknemers tegen chemische stoffen die kanker veroorzaken

Met het voorstel tot wijziging van de richtlijn inzake carcinogene en mutagene agentia wil de Commissie de blootstelling aan vijf aanvullende kankerverwekkende chemische stoffen beperken, naast de 21 stoffen waarvoor reeds beperkingen gelden of zijn voorgesteld. Uit ramingen blijkt dat het voorstel de arbeidsomstandigheden van meer dan één miljoen werknemers in de EU zou verbeteren en meer dan 22.000 gevallen van arbeidsgerelateerde ziektegevallen zou voorkomen. Zowel BusinessEurope als ETUC zijn het eens met het doel van het voorstel. Zij betwijfelen echter de mate waarin het gebruik van chemische stoffen wordt beperkt, gezien de verhoudingen tussen de lidstaten.

Voorstel over de toegang tot sociale bescherming

Als onderdeel van de Europese pijler van sociale rechten, presenteerde de Europese Commissie op 18 maart 2018 een voorstel voor een aanbeveling van de Raad over de toegang tot sociale bescherming voor werknemers en zelfstandigen. De aanbeveling moet:

  • de formele dekkingskloof tussen werknemers en zelfstandigen dichten doordat zij zich allemaal kunnen aansluiten bij de sociale zorgstelsels;
  • hen adequate dekking bieden;
  • de overdracht van opgebouwde rechten vergemakkelijken bij verandering van baan;
  • ervoor zorgen dat werknemers en zelfstandigen transparante informatie krijgen over hun socialezekerheidsrechten en -plichten.