‘Andere drive in het team’

Een extreem griepseizoen en enkele langdurig zieken zorgden in 2017 voor toegenomen werkdruk op de SEH van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. Redenen voor het ziekenhuis om mee te doen aan het IZZ-onderzoek naar psychosociale arbeidsbelasting. Na de eerste onderzoeksronde werden enkele SEH-medewerkers getraind tot ‘teamcoach’. Ze leidden dialoogbijeenkomsten waarin laagdrempelig en veilig over hot items gesproken werd. Op die manier heeft het Catharina Ziekenhuis gewerkt aan een gezonder organisatieklimaat, waarin wordt gesproken over thema’s die zij belangrijk vinden of die effect hebben op hun gezondheid en welbevinden.

Verloop

‘Begin 2017 was het lastig om de planning rond te krijgen’, zegt verpleegkundige Mandy Borgers van het Catharina Ziekenhuis. ‘We hadden veel langdurig zieken.  Door het onderzoek werden we ons meer bewust van onze werkdruk, ook van de werkdruk bij elkaar. Als SEH-verpleegkundige denk je weleens: kan die arts niet sneller? Maar die arts heeft natuurlijk zijn redenen om een extra onderzoek te doen. Als je daarover praat, krijg je begrip voor elkaar. De samenwerking verbeterde. In de nachtdienst letten de arts-assistent en de coördinerend verpleegkundige nu beter op elkaar en helpen ze elkaar eerder. ‘

Iedereen vertegenwoordigd

Het Catharina Ziekenhuis kreeg van IZZ begeleiding van een dialoogaanpak aangeboden.  Tien medewerkers – verpleegkundigen, een SEH-arts, een praktijkopleider en een teamleider – werden getraind  tot teamcoach. ‘We wilden het hele team meekrijgen, dus iedereen moest zich vertegenwoordigd zien’, zegt Moniek van Vlijmen, teamleider SEH en gipskamers. IZZ begeleidde het Catharina Ziekenhuis om de dialoogaanpak in te voeren. Daarnaast was er ook regelmatig overleg met andere ziekenhuizen die deze aanpak ook invoeren. Zo ontstond er een leernetwerk.  

Elkaar aanspreken

De teamcoaches organiseerden drie sessies tijdens teamvergaderingen over de thema’s die het team belangrijk vond: werkdruk, elkaar aanspreken, en normen en waarden. In elke sessie bespraken de medewerkers een thema in kleine groepjes, begeleid door twee teamcoaches. ‘In kleine groepjes komt iedereen aan bod’, zegt Van Vlijmen. ‘Je komt tot meer diepgang en er is een veilige sfeer. We bespraken elke keer: Wat speelt er? Wat hebben we nodig om elkaar aan te spreken? Hoe borgen we wat we afspreken? Door die gesprekken kwamen we tot nieuwe ideeën en soms zelfs direct tot werkafspraken.’

Ideeën inbrengen

Ze willen de aanpak in de dagelijkse praktijk voortzetten. Een van de ideeën is een ‘kletspot’ waaruit iemand bij de dagstart een briefje haalt met het doel voor de dag. Dat kan zijn: ‘je rommel opruimen’, of ‘samen de patiënt opvangen’. In de dagevaluatie bespreken ze dan hoe ze aan dat doel gewerkt hebben. Sinds najaar 2018 is er bovendien de stuurgroep ZOO (Zorg, Ontwikkeling, Onderzoek) waar ook vertegenwoordigers vanuit het hele team zitten. Van Vlijmen: ‘Iedere medewerker kan daar ideeën inbrengen waar de stuurgroep mee aan de slag gaat. Dat heeft al tot verbeteringen geleid, bijvoorbeeld betere afspraken met het lab over snellere afhandeling van spoedaanvragen. Ook is er een snellere route voor patiënten met kleine trauma’s.’

Maatregelen

In 2018 organiseerde het management van de SEH samen met HRM stay-interviews: gesprekken met groepjes van drie verpleegkundigen over de vraag: wat maakt dat je hier blijft en wat zou voor jou reden zijn om weg te gaan? Die gesprekken werden als heel positief ervaren. Borgers: ‘Te weinig personeel is maar een van de factoren van werkdruk, vooral op de SEH waar je van andere disciplines afhankelijk bent. Je loopt er bijvoorbeeld tegenaan dat er geen bed beschikbaar is op de afdeling waar een patiënt van de SEH naartoe moet.’ Er zijn door die stay-interviews al maatregelen genomen op het gebied van interne processen, kwaliteit en veiligheid, autonomie van verpleegkundigen, waardering en erkenning.

Rust en tevredenheid

Van Vlijmen en Borgers zijn erg benieuwd naar de uitkomsten van de eindmeting. ‘Wat we terugkrijgen uit het team zijn positieve reacties. Er is meer rust, iedereen is betrokken en meer tevreden.  Maar is dat ook inderdaad in de uitkomsten te zien?’, zegt Van Vlijmen. Ook Borgers ziet positieve ontwikkelingen. ‘Er hangt een andere drive in het team. Er is meer ruimte voor eigen ontwikkeling, werkgroepen zijn nieuw leven ingeblazen. In de afgelopen jaren zijn meer dan vijf SEH-verpleegkundigen gediplomeerd; dat zorgt voor een nieuwe kijk met nieuwe energie.’


InDialoog

Eind 2016 gaf IZZ gaf de Universiteit Leiden opdracht om onderzoek te doen naar de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) op de SEH. 19 ziekenhuizen deden mee aan het onderzoek; in 2018 kwamen er nog 9 bij. Aan het begin van het onderzoek vulden alle medewerkers van de SEH-afdeling individueel een vragenlijst in. Na de uitkomsten van de 0-meting hebben de ziekenhuizen gekeken welke interventies nodig waren om de PSA te verlagen. Door de deelnemende SEH’s zijn in de afgelopen drie jaar meer dan 350 maatregelen en interventies ingezet. Een van de interventies die ingezet kon worden was InDialoog van IZZ. In die aanpak fungeerden enkele SEH-medewerkers als teamcoach. In een training door een IZZ-coach leerden ze hoe ze op een goede manier gesprekken konden voeren over belastende situaties in hun team. Daarna organiseerden ze die gesprekken.

In juli 2019 vulden SEH-medewerkers van de deelnemende ziekenhuizen de vragenlijst opnieuw in. De eindrapportage is eind 2019 gereed en wordt op 11 december 2019 tijdens een slotcongres gepresenteerd.

Meer weten over InDialoog?
Neem een kijkje op www.izz.nl/indialoog