Het Jeroen Bosch Ziekenhuis is als een van de laatste drie geëindigd voor de Compassieprijs 2017 ‘Wie zorgt er voor de zorgverlener?’ Zogeheten ‘peer supporters’ in het Brabantse ziekenhuis bieden hun collega’s een luisterend oor na een patiëntveiligheidsincident (PVI). Het project kwam tot stand dankzij de stimuleringsregeling arbeidsomstandigheden van de StAZ.

‘Een heel mooi voorbeeld van zorg voor zorgverleners door zorgverleners’, staat in het juryrapport voor de Compassieprijs over de inzet van peer supporters. ‘Dit is precies wat peer support inhoudt’, zegt Liliane Hopstaken, een van de begeleiders van het project in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. ‘Zonder oordeel, zuiver vanuit medeleven een gesprek aangaan met een gelijke, zodat die collega zijn verhaal kwijt kan.’

Behoefte aan support na een PVI

Vrijwel alle zorgmedewerkers in ziekenhuizen raken betrokken bij patiëntveiligheidsincidenten (PVI’s). Zo’n ingrijpende gebeurtenis heeft in meer dan de helft van de gevallen gevolgen voor hun gezondheid en bevlogenheid. Dit blijkt uit een onderzoek van de KU Leuven in 10 ziekenhuizen, waaronder ook het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Respondenten in het onderzoek geven aan dat ze te kampen kregen met hyperalertheid, schaamte, twijfel over kennis en kunde, stress en angst. Meer dan twee derde zegt na een PVI behoefte te hebben aan ondersteuning, vooral van de naasten thuis en de eigen collega’s.

‘Wie is jouw peer?’

De onderzoeksresultaten waren voor het JBZ een belangrijke aanleiding om te starten met peer support. Bijzonder is dat de ongeveer 35 huidige peer supporters in het ziekenhuis niet zelf hun diensten aanboden, maar dat ze werden voorgedragen door collega’s. Aan medewerkers werd gevraagd: ‘Met wie zou je willen praten na een PVI? Wie is jouw peer? ‘De uitgekozen peer supporters werden vervolgens getraind om de eerste collegiale steun en opvang te kunnen geven. Die training was mogelijk dankzij de stimuleringsregeling arbeidsomstandigheden van de StAZ.

Standaard werkwijze

‘Na de trainingen in mei 2017 zijn de peer supporters zo’n 50 keer ingezet’, vertelt Liliane Hopstaken enthousiast. ‘Peer support is nu een standaard werkwijze geworden na een PVI. Medewerkers hoeven er dus niet om te vragen. De leidinggevende geeft na een incident de namen en nummers van betrokken medewerkers aan ons door en wij matchen die vervolgens met een ‘peer’. Die persoon neemt dan zo snel mogelijk contact op met zijn collega. Gewoon om te vragen: ‘Hoe is het nu met jóu?’’

Gelijkwaardige functie en niet uit eigen team

In het JBZ is het uitgangspunt dat de peer supporter een functie heeft gelijkwaardig aan die van de collega die hij nazorg verleent en dat hij niet uit hetzelfde team komt. Hopstaken: ‘Onder de arts-assistenten is er veel verloop en daarom is het in die groep moeilijker voldoende peer supporters te vinden. Maar toen we deze collega’s vroegen of ze eventueel ook benaderd willen worden door een medisch specialist, zeiden ze de voorkeur te geven aan een andere arts-assistent. Peer support werkt het beste als iemand het gevoel heeft dat de ander zijn positie begrijpt. Als we inschatten dat een PVI een tuchtzaak wordt, kiezen we als peers ook personen die daar ervaring mee hebben.’

Project goed overdraagbaar

Hopstaken heeft al veel enthousiaste reacties gehoord van collega’s over het project. ‘Er was zelfs iemand die dacht geen behoefte te hebben aan een gesprek, maar die zich tot zijn eigen verbazing achteraf toch opgelucht voelde.’ Het mooie van dit project vindt ze dat het zo natuurlijk is en dat het makkelijk is over te dragen aan andere organisaties. Dit ziet ook de jury van de Compassieprijs als een pluspunt. Het JBZ is al benaderd door Severinus, een zorgorganisatie in Veldhoven. Deze organisatie wil nu ook aan de slag met peer supporters. Zijn er andere ziekenhuizen of organisaties geïnteresseerd, dan wil het JBZ zijn opzet en ervaringen graag delen.

Meer informatie

Hebt u ook goede ideeën om gezondheid en veiligheid op uw werk onder de aandacht te brengen? Lees hier meer over het aanvragen van een stimuleringspremie van de StAZ.