In heel Europa hebben ziekenhuizen te maken met vergrijzing van het personeel. Marco Borsboom (FNV Zorg en Welzijn) en Arjan Miltenburg, manager P&O bij de Ziekenhuisgroep Twente (ZGT), zijn betrokken bij het Europese project ‘Ageing workforce in hospitals’ en vertellen over hun ervaringen.

Het doel van dit project is tweeledig:

  • ziekenhuizen houden hun personeel zo gezond mogelijk en duurzaam inzetbaar aan de slag;
  • werknemers kunnen gezond en prettig de eindstreep halen.

ZGT: eigen verantwoordelijkheid nemen

ZGT heeft al bijna tien jaar geleden het vergrijzingsprobleem onderkend, vertelt Miltenburg. ‘Vooral de stress als gevolg van onbalans tussen de eisen die werk en privéleven aan iemand stellen, leidde tot uitval, zo bleek uit onze analyses. Bovendien nam de gemiddelde leeftijd van ZGT’ers gestaag toe, ook met een hoger verzuimrisico tot gevolg.
In samenwerking met de StAZ is een instrument ontwikkeld dat medewerkers helpt de bronnen van (werk)stress effectief aan te pakken. Dat doe je door met behulp van actief stressmanagement de regie terug te krijgen over de combinatie van leven en werken. Het instrument wordt tot op de dag van vandaag ingezet en is nu ook een van onze instrumenten om de duurzame inzetbaarheid te bevorderen.’
‘Ons uitgangspunt voor effectief duurzaam-inzetbaarheidsbeleid is dat onze medewerkers verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid, hun vakmatige competenties, werken aan motivatie en trots blijven op hun werk. De rol van de werkgever is in dit proces faciliterend leiding te geven. Wij hebben deze uitgangspunten ook opgenomen in onze concerndoelstellingen en implementeren de uitgangspunten in onder meer het arbo- en verzuimbeleid.
Met scholing en door het personeel goed te faciliteren, zetten we in op behoud van medewerkers, tevreden medewerkers en wordt het ziekteverzuim zoveel mogelijk teruggedrongen. De ondernemingsraad van ZGT ondersteunt deze beleidskeuze.’

Verschillen in aanpak in Europa

Miltenburg heeft in juni in Belgrado, namens Nederland, het praktijkvoorbeeld van ZGT gepresenteerd, samen met bedrijfsarts Jan Willem Deen. ‘Het hoofdthema van de bijeenkomst was de goede balans van werk en privé, in het kader van de vergrijzing. Uiteraard zijn er meer presentaties gegeven. Daaruit bleek dat er enorm veel verschillen bestaan tussen de Europese landen, onder andere door minder goede financiële omstandigheden (met alle gevolgen van dien), grote hiërarchische verschillen in ziekenhuizen en verschillen in de arbeidsverhoudingen. Wat opvalt aan onze situatie is dat de werkgever er samen met de ondernemingsraad (de werknemersorganisaties) uit wil komen en dat dat in de meeste gevallen ook lukt.’
Voor Miltenburg was het een eyeopener dat er zo veel grote verschillen bestaan in Europa. ‘Ook prettig, positief en interessant is dat we een aantal relaties hebben kunnen aanknopen en dat we onze kennis over het onderwerp vergrijzing hebben uitgebreid.’

Ervaring met het project

Wat heeft dit project ZGT eigenlijk opgeleverd? Volgens Miltenburg was het in eerste instantie goed om het eigen beleid weer eens op een rij te zetten, in te kaderen en te expliciteren. ‘Dat gaf ons het inzicht dat we op de goede weg zijn, maar het heeft ook nog eens duidelijk gemaakt waar we nog mee aan het werk moeten. Onze relatie met de vakbonden en de ondernemingsraad is goed. We moeten verantwoordelijkheid blijven nemen voor onze eigen gezondheid en ons eigen verzuim.’
Wat betekent dat in de praktijk? ‘Bijvoorbeeld dat een medewerker die zich niet lekker voelt ziekteverlof kan aanvragen in plaats van zich ziek te melden en meer verantwoordelijkheid kan nemen om te genezen, bijvoorbeeld door zelf de voortgangsrapportages te schrijven.’

Opbrengsten

Het project loopt nog door tot maart 2016, vertelt Marco Borsboom van de FNV. Hij is vanaf het begin betrokken en nam net als Miltenburg deel aan enkele projectbijeenkomsten. ‘In de loop van dit jaar worden drie producten opgeleverd: een handleiding met aanbevelingen, tips en goede voorbeelden, een flyer en een filmpje. Deze producten worden ontwikkeld om de bewustwording op het gebied van oudere medewerkers in de ziekenhuizen te vergroten. Daarnaast hopen we dat de verschillende landen met dit onderwerp aan de slag gaan.’
Hij voegt eraan toe dat de landen met goede wil veel van elkaar kunnen leren. ‘Men hoeft niet altijd zelf het wiel uit te vinden. Dat is in ieder geval een opbrengst van het project. Daarnaast kan dit project in 2016 ook worden gelinkt aan enkele Europese initiatieven op het gebied van ‘active ageing’. Zoals dat van het Europees agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA). Het onderwerp ‘active ageing’ staat ook op de agenda van het sectoroverstijgende overleg tussen Europese sociale partners.’

Europese subsidie

Het project ‘Ageing workforce in hospitals’ (met als ondertitel ‘a European exchange of experiences on solution strategies and models of good practice in handling the demographic challenge at the enterprise and regional level’) krijgt ondersteuning met Europese subsidie.
Het doel is: kennis en ervaring uitwisselen en eventueel komen tot voorstellen voor aangepaste arbeidsvoorwaarden en Europees beleid.
Het project is een initiatief van verschillende Europese vakbonden en er zijn ook verschillende werkgevers bij betrokken. De startbijeenkomst was in maart 2015 in Duitsland. Begin december zijn de ervaringen in Brussel teruggekoppeld.